Diş çürüğü dünyada en yaygın görülen hastalıklardan biridir ve neredeyse tamamen önlenebilir. Nasıl oluştuğunu bilmek, önlemenin ilk adımıdır.
Diş çürüğü nasıl oluşur?
Ağzımızda doğal olarak yaşayan bakteriler, diş yüzeyinde plak adı verilen yapışkan bir tabaka oluşturur. Bu bakteriler yediğimiz şekerleri ve karbonhidratları kullanarak asit üretir. Asit, dişin en dış tabakası olan minedeki mineralleri çözer. Bu süreç sık tekrarlandığında mine zayıflar, önce beyaz tebeşirimsi bir leke, sonra bir oyuk oluşur.
Çürümeye neden olan besinler özellikle karbonhidratlı, şekerli yiyeceklerdir. Burada miktardan çok sıklık önemlidir: gün boyu azar azar atıştırılan şekerli gıdalar ve yudum yudum içilen şekerli içecekler, dişleri sürekli asit altında tutar.
Çürüğe zemin hazırlayan etkenler
- Sık şeker tüketimi: Şekerleme, bisküvi, gazlı ve meyveli içecekler, şekerli çay
- Yetersiz ağız bakımı: Plağın düzenli olarak uzaklaştırılmaması
- Flor eksikliği: Diş çürümesinin önemli nedenlerinden biri de sudaki flor eksikliğidir. Flor mineyi asitlere karşı dayanıklı hale getirir.
- Ağız kuruluğu: Tükürük asidi nötrleştirir ve dişi onarır; azaldığında çürük riski artar.
- Derin oluklu azı dişleri: Fırçanın ulaşamadığı oluklarda plak birikir.
- Gece biberonla beslenme: Bebeklerde erken çocukluk çağı çürüklerinin başlıca nedenidir.
Çürüğün belirtileri
Başlangıçta çürük hiçbir belirti vermez. İlerledikçe şunlar ortaya çıkabilir:
- Tatlı, soğuk ya da sıcakla gelen kısa süreli sızlama
- Dişte kahverengi, siyah ya da tebeşir beyazı lekeler
- Dille hissedilen oyuk ya da pürüz
- Dişlerin arasına sürekli yemek sıkışması, diş ipinin takılması ya da kopması
- Kendiliğinden başlayan ya da gece uyandıran ağrı
Ağrı başladığında çürük çoğunlukla dişin sinirine yaklaşmış demektir. Bu yüzden ağrıyı beklemek yerine altı ayda bir kontrol yaptırmak en doğrusudur.
Çürük nasıl tedavi edilir?
Tedavi, çürüğün ne kadar ilerlediğine göre değişir:
- Başlangıç lekesiHenüz oyuk oluşmamışsa flor uygulaması ve iyi ağız bakımıyla çürük durdurulabilir, hatta geri dönebilir.
- Mine ve dentin çürüğüÇürük doku temizlenir ve diş, kendi rengindeki kompozit dolgu ile onarılır.
- Sinire ulaşan çürükDişin siniri iltihaplandıysa kanal tedavisi gerekir; ardından dolgu ya da kuron yapılır.
- Kurtarılamayan dişDiş çok harap olduysa çekilir ve yerine implant ya da köprü planlanır.
Çürükten korunmanın yolları
- Dişlerinizi günde iki kez, ikişer dakika florlu macunla fırçalayın.
- Her gün diş ipi ya da arayüz fırçası kullanın; çürüklerin büyük kısmı dişlerin arasında başlar.
- Şekerli yiyecekleri öğün aralarına yaymak yerine ana öğünlerle birlikte tüketin.
- Susuzluğunuzu suyla giderin; şekerli içecekleri azaltın.
- Çocuklarda azı dişlerine fissür örtücü yaptırın.
- Altı ayda bir diş hekimi kontrolüne gidin.
Sık sorulan sorular
Diş çürüğü kendiliğinden geçer mi?
Oyuk oluşmuş bir çürük kendiliğinden iyileşmez ve tedavi edilmezse ilerler. Yalnızca henüz oyuk oluşmamış başlangıç lekeleri, flor ve iyi bakımla durdurulabilir.
Çürük bulaşıcı mıdır?
Çürüğe yol açan bakteriler tükürük yoluyla kişiden kişiye geçebilir. Bebeğin kaşığını ya da emziğini kendi ağzınıza alarak temizlemek bu bakterilerin geçişine yol açabilir.
Ağrımayan çürük tedavi edilmeli mi?
Evet. Ağrı çürüğün geç belirtisidir. Ağrımayan çürük küçük bir dolguyla tedavi edilebilirken, ağrı başladıktan sonra çoğunlukla kanal tedavisi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa lütfen diş hekiminize başvurun.