Ortodontik tedavi artık yalnızca metal tellerden ibaret değil. Şeffaf plaklar birçok kişi için cazip bir seçenek, ama her vaka için doğru seçenek değil.
İki yöntem nasıl çalışır?
Braketler (diş teli) dişlerin yüzeyine yapıştırılır; içlerinden geçen tel dişlere sürekli ve kontrollü kuvvet uygular. Tel düzenli aralıklarla hekim tarafından ayarlanır. Metal ya da diş rengindeki porselen braketler kullanılabilir.
Şeffaf plaklar dişlerin üzerine tam oturan, ince ve saydam kalıplardır. Her plak dişleri bir miktar hareket ettirir; bir iki haftada bir sıradaki plağa geçilir. Plaklar takılıp çıkarılabilir.
Görünüm
Şeffaf plaklar yakından bakılmadıkça fark edilmez. Metal braketler görünür; porselen braketler diş renginde olduğu için daha az dikkat çeker. İş ve sosyal yaşamında tel görünümünü istemeyen yetişkinler için plaklar bu açıdan öne çıkar.
Konfor ve günlük yaşam
- Yemek: Plaklar yemek yerken çıkarılır, dolayısıyla yiyecek kısıtlaması yoktur. Telli tedavide sert, yapışkan ve kabuklu yiyeceklerden kaçınmak gerekir.
- Temizlik: Plak çıkarıldığında dişler her zamanki gibi fırçalanır. Braketlerin çevresini temizlemek daha fazla özen ve arayüz fırçası gerektirir.
- Tahriş: Braket ve teller ilk haftalarda yanak ve dudakta tahriş yapabilir. Plakların kenarları pürüzsüzdür.
- Konuşma: Plaklar ilk günlerde hafif peltekliğe yol açabilir; genellikle birkaç günde geçer.
Disiplin: plakların zayıf noktası
Şeffaf plakların işe yaraması için günde 20–22 saat takılması gerekir; yalnızca yemek yerken ve diş fırçalarken çıkarılır. Plak takılmadığı sürece dişler hareket etmez, hatta geri döner. Tel ise ağızda sabittir; unutulması ya da ihmal edilmesi söz konusu değildir. Bu yüzden plak tedavisi, düzenli kullanacağından emin olan kişiler için uygundur.
Hangi vakalarda hangisi?
Hafif ve orta düzeydeki çapraşıklıklar, diş arası boşluklar ve birçok kapanış bozukluğu şeffaf plaklarla tedavi edilebilir. Buna karşılık şu durumlarda telli tedavi çoğunlukla daha öngörülebilir sonuç verir:
- Şiddetli çapraşıklık ve diş çekimi gerektiren vakalar
- Dişlerin belirgin biçimde döndürülmesi ya da uzatılması gereken durumlar
- Gömülü dişlerin yerine getirilmesi
- İskeletsel çene uyumsuzlukları
Hangi yöntemin sizin için uygun olduğu, muayene ve röntgen değerlendirmesinden sonra anlaşılır. Genel bilgi için ortodonti sayfamıza bakabilirsiniz.
Tedavi süresi ve kontroller
Süre yönteme değil, vakaya bağlıdır. Benzer zorluktaki vakalarda iki yöntemin süresi birbirine yakındır. Telli tedavide kontroller genellikle dört ile altı haftada bir yapılır. Plak tedavisinde kontrol aralıkları daha uzun olabilir.
Tedavi sonrası: iki yöntemde de aynı kural
Hangi yöntemle düzeltilirse düzeltilsin, dişler eski yerine dönme eğilimi gösterir. Tedavi bittikten sonra pekiştirme apareyi (retainer) kullanmak zorunludur. Pekiştirme, tedavinin en az kendisi kadar önemli bölümüdür.
Sık sorulan sorular
Şeffaf plak her yaşta kullanılabilir mi?
Daimi dişleri sürmüş gençlerde ve yetişkinlerde kullanılabilir. Belirleyici olan yaş değil; dişlerin ve diş etlerinin sağlığı ile plakların düzenli takılıp takılamayacağıdır.
Plaklarla çay, kahve içilebilir mi?
Plak ağızdayken yalnızca su içilmelidir. Sıcak içecekler plağın biçimini bozabilir; renkli ve şekerli içecekler plağı lekeler ve dişle plak arasında kalarak çürük riskini artırır.
Tel tedavisi şeffaf plaktan daha mı ağrılı?
İki yöntemde de dişler hareket ettiği için baskı ve hassasiyet hissedilir. Telde bu his her ayardan sonra birkaç gün sürer; plakta her yeni plağa geçişte bir iki gün hissedilir ve genellikle daha hafiftir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa lütfen diş hekiminize başvurun.